۱۳۸۹ تیر ۳۱, پنجشنبه

چشه‌گه‌م - چشمم

آهنگی زیبا با نام چشه‌گه‌م (چشمم) که با لهجه ی فارسی کرمانشاهی و باصدای اسماعیل پیرخدری خوانده شده که امیدواریم از شنیدن آن لذت ببرید.

لازم به ذکر است که زبان ا‌صلی مردم کرمانشاه کردیست اما متاسفانه درزمان قاجار و بعدها به طور جدیتر در دوره ی رضاخان و حتی در چند دهه ی اخیر و با اعمال سیاستهای هدفدار از طرف حکومتهای مرکزی و در جهت آسمیله کردن زبان کردی، زبان فارسی در بین خیلی از کردزبانهای کرمانشاه رواج یافته و متاسفانه زبانی ساختگی به نام زبان فارسی کرمانشاهی جايگزين زبان کردی کرمانشاهی شده است. به همين دليل ما در اينجا از اين زبان نه به عنوان زبان اصلی کرمانشاه بلکه به عنوان لهجه ی فارسی مردم کرد زبان این دیار نام برده ایم. ناگفته نماند که عده ای از بازماندگان همین فارسی زبانان مهاجر دوران قاجار و رضاشاه در کرمانشاه ماندگار شده اند وجالب اینجاست که آنها از کردهای کرمانشاهی، کرمانشاهی اصیلتر محسوب میشوند!!!
(البته بیان این توضیحات صرفا جهت اطلاع عموم بود و قصد ما اهانت به هیج قشر خاصی در کرمانشاه نیست و این مطالب تنها، واقعیتهای تاریخی شهر کرمانشاه میباشد.)
از آهنگ لذت ببرید...



لطفا در صفحه‌ی کرماشان در فیسبوک عضو شوید
www.facebook.com/kermashan1

[ 0 نظرات] [ادامه مطلب ...]

۱۳۸۹ اردیبهشت ۳۱, جمعه

بیش از هزار اثر تاریخی کرمانشاه در فهرست آثار ملی ایران ثبت خواهند شد

30-02-1389

معاون سازمان میراث فرهنگی استان کرمانشاه از ثبت بیش از یک هزار اثر تاریخی استان در فهرست آثار ملی خبر داد.

به گزارش PUK media، ثریا باباخانی مسئول این سازمان در گفتگویی با سایت خبری مزبور اظهار داشت: "پرونده 400 اثر تاریخی استان کرمانشاه برای ثبت در فهرست آثار ملی به تهران ارسال شده و مدارک لازم برای 600 اثر دیگر نیز آماده شده تا در پایان سال در فهرست آثار ملی ایران ثبت شوند". باباخانی همچنین افزود: "تاکنون در استان کرمانشاه بیش از 3500 اثر تاریخی شناخته شده‏اند که از این تعداد 1936 مورد به عنوان آثار ملی ثبت شده‏اند، علاوه بر اینها 310 غار شناسایی شده نیز آماده ثبت در فهرست آثار ملی هستند".
این مسئول حکومتی ضمن اشاره به منطقه بیستون به عنوان هشتمین اثر جهانی شده‏ی ایران افزود: "پرونده‏ی 4 اثر تاریخی طاق بستان، قلعه یزدگرد، معبد آناهیتا و منطقه ساسانی قصرشیرین نیز برای ثبت در فهرست آثار جهانی آماده بوده و قرار است به عنوان بخشی از مجموعه آثار راه ابریشم ثبت شوند".
لازم به ذکر است که استان کرمانشاه پس از استان‏های فارس و لرستان در رده‏ی سوم استان‏های ایران از لحاظ تعداد آثار ملی قرار دارد.

منبع : کوردستان میدیا
[ 0 نظرات] [ادامه مطلب ...]

۱۳۸۹ اردیبهشت ۲۶, یکشنبه

کرماشان بزرگترین شهر گمشده ی تاریخ

آنجا که مبایست و می باید مهد آفرینش باشد و نیست ، آنجا که می توانست پایتخت فرهنگی و تاریخی ایران زمین و کردستان باشد و نیست ، کرمانشاه شهری که نیاز برانش بسیار و رهروانش اندک اند.شهری که دروازه ی تمدن ایرانی هست و نیست ،هست از آنگونه که نباید باشد و نیست از آنگونه که باید می بود.

کرمانشاه کجاست ؟

کرمانشاه در هاله ای از غبار گرفتگی فرهنگی و هویت گم شده در برهوت فقر اطلاعاتی و در هم آمیختگی هویت مذهبی و ملی ، خاموش و روشن سکوت کرده است ! سکوتی تلخ ؟

کرمانشاه اینجا است ، اما انگار با سم اسبان اعراب و گرد راه طوفان لشکریان آنان آثار تمدن این شهر کهن در خاک خفت ، یا شاید در جنگ تعصبات عثمانی ها و صفویان در آغوش فراموشی ها فرو رفت ، اما نوید دادند که از گرد راه پیامی در راه است.

کرمانشاه بنا بر قدمت تاریخی غنای فرهنگی و وسعت جمعیتی اش باید شهر امید جنبش فکری ، فرهنگی و سیاسی کردها باشد ،کرمانشاه شهری نیست که بتوان به راحتی آن را در آغوش فراموشی ها سپرد و وظیفه ی نخبگان فرهنگی این شهر در دنیای نوین و عصر ارتباطات بسی سنگین تر است.

امروز فرزندان کرمانشاهی در معرض انتخابی بزرگند نباید فراموش کرد که داشتن هویت کردی در هیچ جای جهان منافاتی با هویت ایرانی ندارد، حتی کرد های ترکیه عراق و سوریه دلبستگی های مشترکی با ایرانیان در خود سراغ دارند اما این به معنای پشت کردن به هویت واحد کردی نیست باید بدانیم که هیچ گاه در هیچ کجای تاریخ سراغ نداریم که ملتی یا شخصی و گروهی را به دلیل پشت کردن به هویت ملی و تاریخی خود تشویق کرده باشند یا به آنها مباهات کنند ، تاریخ همیشه به کسانی می بالد که علاوه بر داشتن اندیشه ی انسانی در حفظ اصالت هویت و ملیت خود کوشا بوده اند ، به هیچ ملتی به خاطر فراموش کردن هویت خود مدال افتخار نیاویخته اند.

اگر امروزه جهانی شدن و جهانی سازی تمامی ملت های صاحب دولت و قدرتمندی همچون چین و هند را تهدید می کند ، اگر ما کردها که در هفت آسمان هم ستاره ای نداریم به هویت تاریخی خود پشت پا بزنیم ، فرداها فرزندان ما سرافکنده و شرمسار ، با حقارتی آمیخته به ننگ از گذشتگان خود یاد خواهند کرد و قطعاً در دادگاه تاریخ نسل های آینده مان محکوم به خیانت خواهیم شددر دنیای امروز حتی دورافتاده ترین اقوام آفریقای به شدت تحت تاثیر جهان علم و اندیشه مشغول بازخوانی و باز شناسی هویت خود هستند و در پی یافتن رگه ها و ریشه های خود حیران و سرگردان یافتن خویشن ، جای بسیار تاسف خواهد بود که یکی از قدیمی ترین و کهن ترین شهر های کردستان ، دروازه ی تمدن ماد و ایران با ستان ، با خاکستر فراموشی ها و خود کم بینی وپشت کردن به زبان مادری به عنوان بزرگترین نشانه ی هویت یک ملت ، خود را به ذلت بادهای مسموم تفرقه های مذهبی و تاریک اندیشی و جزم اندیشی های مصلحتی اندکی سود پرست بدهد ، ما منتظریم شاهد کرمانشاهی باشیم که پرچم دار فرهنگ و تمدن کردی و ایرانی باشد.کرمانشاه نه تنها باید مرکز فرهنگی کردستان باشد ، بلکه به عنوان مرکز موسیقی و عرفان و نماینده ی ایران باستان ، باید شهر زیبایی ها و هنرمندان و هنرمندی ها باشد.انتظار کردها از کرمانشاه به اندازه ی بیستون بزرگ و سترگ است و ای کاش روزی بیاید که کردهای دیگر مناطق کردستان با حضور در کرمانشاه ، حتی اگر هویت خویش را فراموش کرده باشند با دیدن کرمانشاهی ها به خود آیند .

هیچ انسان عاقلی با از بین بردن زبان و هویت انسانی که ریشه در اعماق تاریخ دارد و امانت نسل های پیش از ما است ، موافق نیست مگر ناآگاهان یا مغرضان و حتی شاید نتوان گفت که از بین رفتن یک هویت انسانی به مراتب فاجعه بار تر است.

جهان با تکثر زیباست و کردستان با کرمانشاهی زنده!

شیدا امیدیان - اشنویه

روزنامه ی آشتی سال اول - شماره ی 21 -1385/12/15
[ 0 نظرات] [ادامه مطلب ...]

۱۳۸۹ اردیبهشت ۱۲, یکشنبه

زندگینامه‌ی شامی کرماشانی - کردی

نــــۊســه‌ر وه فارســـی: محمد علی سلطانی
هه‌ڵگـــه‌ردان(ترجمه) وه کـــوردی‌: جهانگیر ولیان
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

«شاهموراد»(شامی کرماشانی) کور ره‌وان‌شاده‌یل «خوداموراد» و «فانووس» له سال 1296 کووچی هه‌تاوی(هجری شمسی) له کرماشان وه داڵگ بی. وه قه‌وڵ خوه‌ی وه‌ختی چوار ساڵی بی وه نه‌خوه‌شی ئاوڵه(آبله) کوور بیه‌و و داڵگ و باوگیشی هه‌ر له مناڵی له ده‌س داس.
هه‌یکه‌ڵ گه‌وراو ده‌س و په‌نجه‌یه‌یل پیه‌ن و قه‌وی داشت ك نشانه‌ی ئه‌نجام کاره‌یل سه‌خت بی، چوون له نه‌بــۊ
ن باوگ‌و وه‌‌خاتر کوور بـــۊن چه‌وه‌یلی، له به‌رابه‌ر ره‌نج و سه‌ختی رووژگار قه‌د راسه‌و کرد و ئه‌ڕای ئییه ك سه‌ربار کوومه‌ڵگای(جامعه) نه‌ود، ناچار بی کار بکه‌ی وه له ماڵ "حاج ئه‌مان‌الله موعته‌زدی" پیای ناودار و سه‌رشناس ك له خاسی و ساده‌گی وه‌ناو بانگ بی و له گه‌ورایه‌یل خاندان خوه‌ی وه حساو هاتیا، ده‌س وه کار کردن کرد. وه قه‌وڵ خوه‌ی رووژانه دو هزار که‌ڕه‌ت تولومبه(تلمبه) دیاد تا له چاڵ‌ئاو ناو حه‌‌سار، تانکر و حه‌وز ئاوه‌گه پڕه‌و بوود ك ئه‌ڕای مه‌سره‌ف و خواردن ماڵ بی.
شاهموراد دی جوور هه‌سن(فولاد) ئاودیده بی، هه‌روه‌خت له ئه‌و پیا(حاج ئه‌مان ا...) قسه هاتیاده وه‌سه‌ت، وه خاسی ناوی بردیاد و ئه‌ڕای گه‌ورایه‌یل مه‌حه‌ل جوور مه‌رحووم"موحه‌مه‌د خان چه‌نانی" ره‌حمه‌ت کل کردیاد.
شاهموراد زاده‌ی ره‌نج و مه‌ینه‌ت بی وه له تایبه‌تمه‌ندیه‌یل(خصوصيات) مه‌ردم کوومه‌ڵگای له بان تا خوار ئاگادار بی، له که‌له‌مات، مه‌ته‌ڵه‌یل و جوکه‌یل کووچه‌و بازار و قاوه‌خانه بگری تا بره‌سیده دکوراسیون و رازاندن ماڵه‌گان، تا خوه‌ندن فکر ته‌به‌قه‌ی پــۊلدار کوومه‌ڵگاگه‌ی وه خاسی ئاگادار بی، ك له ناو ئه‌شعاری وه رووشنی ئی
تایبه‌تمه‌ندیه‌یله دیاره। هه‌رچه‌ن سه‌واد خوه‌ندن نه‌یاشت و نابینا بی، به‌ڵام(وه‌لی) ته‌شبیهات، ئستعارات، تیره و تانه، وه‌سف و شی کردن موشکلات کوومه‌ڵگا له ناو شعره‌گانی بائس بوود ك ئنسان ئه‌ڕای سه‌خت بوود ك قه‌بـــۊل بکه‌ی "شامی" نابینا بییه!

شامی له سه‌ره‌تای(اول) جوانی له ژیر سایه‌و موحه‌به‌ت که‌سه‌یل خاوه‌ن مه‌دره‌ک و خاوه‌ن ناو، جوور شادره‌وان "شمس‌العلما"،"آقا شمس‌الدين آل‌آقا" توه‌نست له کووڕ(جمع) و به‌زم ئه‌وان وه‌گه‌رد شاکاره‌یل"خه‌یام"، "سه‌عدی"و"حافز" ئاشنا بوود. له کووچه‌و بازاریش ك خوه‌ندن ئه‌شعار کوردی ره‌سم بی. له مه‌جمووع ئی دو ده‌لیله بائس بی ك ئحساس و ئه‌فکار ناو ده‌روونی بایده کوڵ ك گشتی ره‌نگ کوومه‌ڵایه‌تی(ئجتماعی) داشت و جوور زه‌ره‌بین(ذره‌بین)، ژیان و زندگی مه‌ردم ره‌نج‌کیش کوومه‌ڵگا وه‌گه‌رد ته‌به‌قه‌ی موره‌فه‌و پـــۊلدار خسته ژیر نه‌قد و جوور یه‌ی وینه‌کیش(نقاش) ماهر له ناو تابڵۆی مه‌ردم په‌سه‌ند خوه‌ی، وه زووان شعر به‌یانی کرد.

هیچ‌وه‌خت مه‌دح یا ستایش خان یا حاکم و فه‌رمانره‌وا له "شامی" نه‌شنه‌فتیمنه. که‌سه‌یل فره‌یگ بینه ك له ئه‌ده‌بیات خاوه‌ن ناو بینه وه‌لی هه‌ر ئییه ك ئیجوور که‌سه‌یل مه‌قام بانه موحه‌به‌ت کردنه‌سه پییان، به‌شیگ یا چه‌ن به‌ش له دیوانه‌گه‌ی خوه‌یان تایبه‌ت(مختص) وه مه‌دح و ستایش ئی خان و خاندانه‌یله کردنه، وه‌تایبه‌ت(بويژه) له‌ناو شاعره‌یل مه‌حه‌لی ك فره‌تر له‌ی رییه زندگی کردیان، به‌ڵام شاعر ئیمه شامی، هه‌رچه‌ن ك ده س فره بانی له مه‌دح و هه‌جا و ته‌نز(طنز) داشت، وه گه‌رد ئه‌و گشته که‌م و کاستی ژیانیه، هیچ‌وه‌خت حازر نه‌وی ك ئه‌ڕای ئی خان و خاندانه‌یله مه‌داحی بکه‌ی یا له‌ناو شعره‌گانی له لییان هه‌واداری بکه‌ی. ته‌نیا وه راسی و دروسی‌ و خدمه‌ت وه کوومه‌ڵگای فکر کردیاد.
سه‌بک شعر شامی له ئه‌ده‌بیات یه‌کی له تازه‌ترین و نووترین سه‌بکه‌یله‌و وه‌ راسی بایه‌د له‌ی به‌شه له زووان کوردی، شامی وه خاوه‌ن ئی سه‌بکه بزانیم، چوون له‌ناو شاعره‌یل وه‌رجه شامی ئی سه‌بکه وجوود نه‌یاشت.
هه‌ر‌چه‌ن ئیمه له ئه‌ده‌بیات کوردی خوه‌مان سه‌بک مودرن نه‌یاشتیمنه و ئیرنه‌یش(هنوز) که‌سانی هه‌ن ك به‌هره‌ی شاعری دیرن، وه‌لی هه‌ر ئییه ك یه‌ی‌که‌م وه‌گه‌رد ئه‌ده‌بیات غه‌رب ئاشنا بوون، تووان وه هه‌ر به‌دبه‌ختی ك بییه قه‌یری(مقداری) له‌و که‌له‌مات و جومه‌لاته له‌ناو شعره‌گانیان وه‌کار بووه‌ن ك بائس بوود شعره‌گه‌یان گشتی هه‌ڵه‌و‌گه‌ردید و ئساڵه‌ت(اصالت) خوه‌ی له ده‌س بییه‌ید، وه‌لی شامی توه‌نست وه بی هیچ ئمکانات ئمرووژی، وه بی هیچ ئاگاهی له سه‌بک و سه‌رف و نه‌حو(صرف و نحو) وه...، خوه‌ی بکه‌یده خاوه‌ن سه‌بکی ك ئمروو وه پی ئـــۊشن سه‌بک ساده ك له تایبه‌تمه‌ندییه‌یل(خصوصيات) ئی سه‌بکه، نزیک کردن و هه‌م‌ئاهه‌نگ کردن شعره‌و قسه کردن عادی و رووژانه‌ی مه‌ردم وه‌ی مه‌رجه ك دۊری بکه‌ی له قسه‌یل ناشیرین، مه‌گه‌ر له شـــۊنه‌یلی ك شاعر وه عه‌مد یا قه‌سد(قصد) ئیکاره بکه‌ی ك شعره‌یل شامی گشت ئی تایبه‌تمه‌ندیه‌یله بی هیچ خه‌تایی وه وه‌رچه‌و گردییه، وه جاڵبتر ئییه‌سه ك تایبه‌تمه‌ندی زیاتر مه‌کته‌به‌یل هونه‌ری و ئه‌ده‌بی ئورووپا توه‌نیم له‌ناو ئه‌شعاری وه رووشنی بـــۊنیم। ئه‌ڕای نموونه سه‌بک رومانتیک؛ ك وه ناو یه‌ی مه‌کته‌ب شناسنه‌ی و مه‌عنای جووراوجوور له لی که‌ن و ئه‌یره جای باسی(بحثی) نییه.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
شعره‌یل شامی پڕه له مه‌عناو پڕه له نوو کاری(نو آوری):

جناس تام:
تا ده‌م مردن ده‌ماده‌م ده‌م له ديدار تو ده‌م
تا بزانی دڵ ئه‌سير چاه تورك چوون بيژه‌نه

جناس زايد:
له‌وره عه‌تا ديم كر يار و عه‌تار
له باڵاخانه‌ی گه‌رد خستــۊنه‌ی خوار

تشبيه مطلق:
نه‌علبه‌كی چۊ گووڕ قاشوق وينه‌‌ی له‌ش
هه‌ر له‌شی له ناو گووری درازكه‌ش

مراعات نظير:
بيمه‌سه عه‌رووس بی حوسن و جياز
سير بيدم ئه‌ڕای كوڵفتی پياز
يا:
سينی وه‌ت قوری يه نانجيمه
مه‌رحووم گه‌ورای شابابای ديمه

ايهام:
يه‌ی رووژ به‌دبه‌ختی هاته ديارم
باخه‌وان پير كه‌فته هاوارم
ده‌ر ده‌م فه‌رمان دا سه‌وندوق هاوردن
بی جورم و ته‌قسير بيچاره‌م كردن

مطابقه و تضاد، مقابله:
چه‌مه‌ن به‌عد ئه‌ز گوڵ به‌س ك زاری كرد
سه‌بزی روخساره‌ش عه‌وه‌ز بی وه‌ زه‌رد
يا:
ماس توای نه‌يرم رب توای نيیه
شيره دو جوور هه‌س سفيد و سيیه

لف و نشر:
چه‌ن شيشه ماتيك له هنگام جه‌نگ
شكيايو و رشيايو زه‌مين كردۊ ره‌نگ

ارسال مثل، تمثيل:
كاغه‌زی نفڵه، قلم رنجه و خود خسته مكه
(راه تو مقصد و تركستان عرب بيخود مدو)
يا:
درياده قه‌ساو گای رنج بيور
(خورد من په‌یا بوو بار كيشان په‌ی خر)
يا:
وه‌تم بنازم دانای كردگار
(له دمای ليمو، سير تێیده بازار)
له بار ده‌ستوور زووان کوردی ئه‌گه‌ر بتوایم ئه‌ڕای زووان کوردی خوه‌مان مه‌تڵه‌بی(مطلبی) یا نـــۊسینی ئاماده بکه‌یم؛ شعره‌یل شامی خاسترین سه‌نه‌د و مه‌دره‌ک ئیمه‌س ك مه‌سایل زه‌ریف سه‌رفی و نه‌حوی له‌ناوی فره‌س و جا دیری له‌بانی باس و ته‌حلیل بوودن و هه‌رلیوا(همینطور) کولییات شامی(کلیات شامی) یه‌کی له سه‌رچاوه‌یه‌یل(منابع) مه‌ته‌ڵه‌یل(امثال وحكم) له زووان کوردی کرماشانییه.

وڵـــم كـــه:
شرف كوشياو وژدان جوانه مه‌رگ بی
شرف کشته شد و وجدان جوانمرگ شد
وه بی وژدانی حه‌يرانم وڵم كه
از بی وجدانی، حیران و سرگردانم ولم کن

وه ئه‌روای شه‌ره‌ف سه‌وگه‌ند دائم
به ارواح شرف، سوگند ابدی میخورم

مه‌لوول مه‌رگ و وژدانم وڵم كه
سرگشته‌ی مرگ و وجدانم ولم کن

نه کرد كه‌س ده‌عوه‌تم، خوه‌م بیمه مهمان
کسی مرا دعوت نکرد، خودم مهمان شدم

وه كار خوه‌م په‌شیمانم وڵم كه
از کار خود پشیمانم ولم کن

وڵم كه تا نه‌وه‌ی كه‌س په‌ی و ده‌ردم
ولم کن تا کسی پی به دردم نبرد

دو سێ رووژی ك مهمانم وڵم كه
دو سه روزی که مهمانم ولم کن

وڵم كه‌ی یا نه‌كه‌ی ره‌حمی وه حاڵم
ولم کنی یا رحمی به حالم نکنی

ته‌نم گردیده زندانم وڵم كه
تنم را گرفته‌ای و مرا زندانی کرده‌ای ولم کن

هه‌میشه ئی قسه خستیاده یادم ك ئه‌گه‌ر چه شامی له زاراوه‌ی کوردی شاهموراده، وه‌لی ئه‌ڕای ناو شاعری من که‌له‌مه‌ی موناسبیگه، هه‌رچه‌ن من وه موشتاقیش ناودارم وه‌لی شامی وه مه‌عنای ده‌مه‌و ئیواره‌و وه‌خت شامه‌؛ وه‌تیاد:
تاریکی هه‌میشه‌ئی من نیشان ده‌ی، و ئه‌گه‌ر چشتی ده‌رباره‌ی من نـــۊسای ئی قسه‌ی منه حه‌تمه‌ن وه مه‌ردم بـــۊش.
شامی له رووژ دوم ئازه‌ر مانگ سال 1363 له 67 ساڵه‌گی و له دۊای(به دنبال) یه‌ی نه‌خوه‌شی دریژ موده‌ت له ناومان چی و له باخ فرده‌وس شاره‌گه‌مان کرماشان وه سینه‌ی خاک سپاردنه‌ی. ره‌وانی شاد و یادی هه‌میشه زنه بوود...

وه قه‌وڵ شامی خوه‌ی:
من اگر اهل وفايابی وفا بودم گذشت
مدتی مهمان در اين محنت سرا بودم گذشت
زاغ بودم در چمن يا بلبل افسرده حال
در گلستان جهان گل يا گياه بودم گذشت


لینک منبع به فارسی: http://www.kirmashan.com/?q=node/141


لطفا در صفحه‌ی کرماشان در فیسبوک عضو شوید
www.facebook.com/kermashan1
[ 0 نظرات] [ادامه مطلب ...]

۱۳۸۹ فروردین ۲۳, دوشنبه

گۆرانی کوردی کرماشانی

ئیجاره گورانی فره خوه‌شی وه زاراوه‌ی کرماشانی ئه‌ڕادان ئاماده کردمه ک وه ده‌نگ گورانی بویش ده‌نگ خو‌‌ه‌ش شار خانه‌قین کاک سه‌عدوون کاکه‌یی خوه‌نیاس. ناو گورانییه‌گه ئیه‌سه (ته‌وبه سه‌د ته‌وبه دی نه‌وه‌م ناود) ئومیدوارم وه دڵدان بوو.





لطفا در صفحه‌ی کرماشان در فیسبوک عضو شوید
www.facebook.com/kermashan1
[ 0 نظرات] [ادامه مطلب ...]

۱۳۸۹ فروردین ۲۱, شنبه

زندگینامه ی احمد کایا



احمد کایا
(به ترکی:
Ahmet Kaya)، (ترانه سرا/خواننده/آهنگساز/نوازنده) در سال 1957 در شهر مالاتیای کشور ترکیه به دنیا آمد.

در یک خانواده کردتبار شش نفره. پدر او کارگر کارخانه نساجی بود. بعد از چند سال خانواده با رویای یک زندگی بهتر به استانبول می کوچند و در محله فقیر نشین کوجامصطفاپاشا ساکن می شوند. کایا در همان کودکی علاقه وافری به باقلاما نشان می داد و در ضمن طبع شاعری هم داشت.از اولین اشعار او درسن 5 سالگی که در مدح برادر بزرگتر خود یاشار سروده بود این است:
فولکسی خواهم خرید نامش را یاشار خواهم گذاشت

روزی پدر در روز تولدش باقلامایی برای او تهیه کرد که پول آن را با چند روز اضافه کاری بدست آورده بود. کایا در سن 9 سالگی اولین برنامه رسمی تکنوازی باقلامای خود را در روز جهانی کارگر اجرا کرد. پدرش با کوچ به استانبول چندان به هدفش نرسید و شغلی نازل تر مثل شستشوی ماشینهای نمایشگاه نصیبش شد . احمد هنگام بازگشت از دبستان پدر را در حال حمالی برای ترک زبانها می دید و با خود می گفت وقتی بزرگ شدم یک نمایشگاه می خرم تا پدرم ارباب خود باشد. اما این رویایی بیش نبود و پدر با مرگش آنها را با کوله باری از درد و تنهایی رها کرد.
کایا در سن 14 سالگی تحت تاثیر جو سیاسی آن زمان ترکیه که ناشی از دو کودتای پی در پی به نام کونان اورن اولین اشعار رسمی خود را سرود. همزمان شغلهایی از قبیل رانندگی کامیون ، فروشندگی و ...را تجربه می کند. در سال 1985 تصمیم به انتشار آلبومی از کارهایش را می گیرد و راهی خیابان اون کاپی (محله هنری استانبول) می شود.به خاطر اینکه موسیقی او در قالب هیچ کدام از سبکهای موجود در ترکیه قرار نمی گیرد بلکه بیشتر به موسیقی ایرانی شبیه بود ، کسی حاضر به سرمایه گذاری نمی شود.در آخر با کمک تعدادی از دوستان خودش آلبوم نخست خود را با نام گریه نکن کوچولو را ضبط و منتشر می کند. این آلبوم به سرعت از طرف دولت توقیف و جمع آوری می شود.اعتراضهای مکرر کایا نتیجه می دهد و کار به جراید کشیده می شود و دادگاه رای لغو توقیف آلبوم را صادر می کند.استقبال فوق العاده از این آلبوم ، کایا را در راهی که انتخاب کرده مصمم تر می کند. از آن تاریخ به بعد کایا به عنوان صدای مردم پایین دست جامعه و کردهای لگدمال شده کشور ترکیه در می آید. آواز خوانی را به عنوان سلاحی برای مبارزه با نا عدالتیهای اجتماعی و کردستیزی حاکم بر سرزمینش برمی گزیند و بارها دستگیری وحبس وتوقیف آلبومها و لغو کنسرتهایش را تحمل می کند. کنسرتهایی که گهگاه مجوز اجرایشان را دریافت می کند در سرتاسر کشور با استقبال بسیار بالایی مواجه می شود. او همواره پا برهنه بر صحنه کنسرتهایش ظاهر می شود و انگشتانش را به نشانی پیروزی بالا می گیرد. سبکهای مختلفی را در موسیقی تجربه می کند.از موسیقی محلی وسنتی گرفته تا رپ و راک که البته در همه آنها موفق بود.

به غیر از ترانه های خودش از سروده های شاعران و ترانه سرایان معتبر و ترک زبان مانند ناظم حکمت، اورهان ولی، احمدعارف، انور گوکجه، حسن حسینی گیل، نواز چلیک، آتیلا ایلهان، اولکو تامیر، یوسف هایال اوغلو، جان یوجل، علی چینار، اورهان اکوتان و همسر وفادارش گلتن هایال اوغلو هم استفاده می کند.

آلبومهایش در ردیف پرفروشترین آلبومهای سال قرار می گیرد. سرانجام آلبوم چهاردهم وی با نام (ترانه ام برای کوهها) رکورد فروش را در سال 1994 می شکند و با 1.5 میلیون کاست فروش ، پرفروشترین کاست قرن می شود.

هر ترانه ای که اجرا می کند به یک حادثه بدل می شود و از دادگاهها برایش اقامه دعوا می شود.به قول خودش نشانی دوم او اداره امنیت و ملی ترکیه است. با وجود این فشارها بیش از 16 آلبوم به نامهای:

عصیان میکنم،نام کد بختیار،دچار درد سر شدم،ترانه صبح،دیوار عشق،دموکرات خسته،زمانی می رسد، ترانه ام برای کوهها،دست نزن آتیش می گیری،رو در روی دوست و دشمن و مرا دریاب و ...

رامنتشر می کند و برای بسیاری از خوانندگان ترک ترانه و آهنگ می سازد.حکومت ترکیه رفته رفته مجبور می شود مزاحمی به نام احمد کایا را بپذیرد و ترانه های گزنده و ظلم ستیز او را تحمل کند.با حضور در هر برنامه تلویزیونی آمار تماشاگران آن برنامه به شکل حیرت آوری بالا می رود و مصاحبه اش با هر روزنامه فروش آن روزنامه را تضمین می کند. با استفاده از حروف اول نام خود و همسرش شرکت تولید آلبومی را با نام (جی.ای.کی) راه اندازی می کند و درهای آن را رو به آثار متعهد و با کیفیت هنرمندان تازه کار باز می گذارد.در سرتاسر جهان اقدام به برگزاری کنسرت می کند و همواره برآرمان اولیه خود تاکید دارد.در این سالها چندین جایزه از فستیوالهای مختلف داخلی و خارجی دریافت می کند.


فاجعه مراسم اهدا جوایز برترینهای سال 1998 ترکیه
.احمد کایا در سال 1998 در آلبوم هفدهمش با نام مقابله دوست و دشمن ، ترانه ای با نام (giderim) یا می روم اجرا کرد که در ترکیه غوغایی به راه انداخت. به همین دلیل درمراسم اهدا جوایز برترین های ترکیه در سال 1998 از احمد کایا برای دریافت جایزه بهترین آهنگ سال دعوت به عمل آمد.

مراسم به روال عادی پیش می رفت که نوبت به احمد کایا رسید.احمد بعد از در یافت جایزه این جملات را در سالن فریاد می زند:

من یک ترانه کردی (کاروان) در آلبوم جدیدم خوانده ام،برای اینکه خواننده ای هستم با ریشه کردی! شک ندارم کمپانی های موسیقی فراوانی در ترکیه مایل به پخش این آلبوم من هستند!ترکیه مشکلی با نام کردستان دارد و من هیچ وقت از بازگو کردن این مشکل برای کسانی که منکر حقیقتند ، خسته نمی شوم.

این جملات آغاز جنجالی بزرگ می شود.بعد از کایا، نوبت سردار ارتاج بود.او برای دریافت پروانه طلایی بهترین خواننده حضور داشت.سردار بعد از گرفتن جایزه به بالای جایگاهی برای اجرای موسیقی رفته و اشعاری با مضمون مدح و ستایش کمال آتا تورک خواند و کاملا مشخص بود که این اشعار را در جواب جملات کایا خوانده است.بعد از این اشعار شروع به خواندن مارش نظامی دولت ترکیه می کند.

وبا این کار جو سالن را کاملا علیه کایا می شوراند. نا گهان عده ای از هنرمندان حاضر در سالن با فریاد زدن کلمات خائن برو گمشو به سمت کایا یورش بردند.کایا در آنجا بسیار تنها بود.تنها یارانش در آن واقعه همسرش و آزادی بودند. دسیسه به وضوح چهره خود را نشان می داد. سرا نجام پلیس کایا را برای حفظ جانش به بیرون برد. و کایا با چشمان گریان و چهره ای در هم شکسته با یک تاکسی به خانه برگشت.

فردای آن واقعه روزنامه ها تیتر های مختلفی علیه کایا تنظیم کردند.روزنامه حریت با تیتر (vay serefsiz) وای بر تو بی شرف و این عادلانه نبود، نقش مهمی در مسموم شدن افکار نسبت به احمد کایا داشت.

داد گاه امنیت ملی ترکیه جهت رسیدگی به اتهامات احمد کایا چه در آن شب و جه در سالهای قبل از آن کایا را در ساعت 4 صبح زیر باران شدید بازداشت کردند.وکلای کایا بعد ار چند ساعت او را با قید وسیقه آزاد کردند قرار شد احمد کایا در 30 آوریل 1999 در دادگاه امنیت حاضر شده و به اتهامات وی رسیدگی شود. چیزی که واضح به نظر می رسد این است که آن واقعه دسیسه ای بیش نبود و دادگاه امنیت فقط به دنبال بهانه ای برای محاکمه کایا می گشت.

موارد اتهام کایا از این قرار است:

برگزاری کنسرتی در برلین آلمان در سال 1993 با مضمون حمایت از حزب پ.ک.ک!!!

خواندن ترانه ای کردی!!!!!

بالا بردن دستها و نشان دادن علامت پیروزی در اکثر کنسرتها!!!! و....


احمد کایا و دادگاه امنیت ملی ترکیه (D.G.M)
احمد کایادر طول زندگی بارها از سوی دادگاه امنیت ملی جلب و بازداشت می شود.این اتفاق به قدری با زندگی وی درآمیخته شده بود که در مصاحبه ای گفت: (آدرس دوم من اداره امنیت ملی ترکیه است) 30آوریل موعد دادگاه بود.جلسه دادگاه به طور مستقیم در سرتاسر ترکیه پخش شد و مردم دفاعیه طولانی اورا می شنوند.او این بار نمی خواند اما کلماتش به امواج اقیانوس می مانند که گاه آرامند و گاه اوج میگیرند و صخره ها را درهم می کو بند.همه شاهد صلابت سخنان او هستند.بخشهایی از دفاعیه او چنین است:

من برلبه چاقو ایستاده ام!کسی که برای مردمش می جنگد.این دفاعیه را به خاطر بسپارید...از سال 1985 یک موسیقیدان حرفه ای بوده ام.ازدواج کرده ام و دو دختر 17و12 ساله دارم.صدها ترانه تصنیف کرده ام و برای بسیاری از آهنگهای خوانندگان دیگر ترانه نوشته ام.هفده آلبوم منتشر کرده ام که میلیونها عدد از آنها تکثیر و به فروش رفته است.کنسرتهای زیادی در سرتاسر جهان(آلمان-فرانسه-بلژیک-کوبا و ....)اجرا کرده ام و بارها به عنوان خواننده سال از طرف دستگاههای مختلف انتخاب شده ام. چهل و دو ساله و ساکن ترکیه ام.به ترکی اندیشیده ام ، به ترکی ترانه نوشته ام ، به ترکی خوانده ام.من یک موسیقیدانم و یک شهروند جهان که خود را متعلق به هیچ قسمت جغرافیایی نمی داند و احساساتش نوع بشر را مخاطب قرار می دهد ، نه گروه و قبیله ای خاص را.قلبم آنقدر بزرگ است که پذیرای خوبی های تمام زبانها فرهنگها و باورها و ترانه های جهان باشد. به من اتهامی زده شده است که زندگی مرا دگرگون کرده است.اتهام خیانت . مرا یک آدم تفرقه انداز ، یک غلام حلقه به گوش و بی ادب و بی عقل و دیوانه ویک دلقک لودهخطاب کرده اند.این صفات را دسته جات سرشناسی به من نسبت داده اند.نگرش و کلام یک انسان که اساس تمام این اتهامات است در هیچ کشور متمدن و قانونمندی جنایت و اتهام به حساب نمی آید. من در آلبوم جدیدم ترانه ای کردی خوانده ام به این دلیل ساده که یک کردم.ویدئویی هماز آن تهیه کرده ام.اعتقاد دارم مردمانی در میان ما هستند که دل پخش کردن آن را از شبکه هایشان داشته باشند.اگر چنین نکنند باید در کرد بودن و انسان بودنشان شک کرد . آیا اشخاصی که با خائن و تفرقه پراکن و دشمن دانستن من ، احساسات منفی علاقه مندانم را تحریک می کنند و باعث جدایی طبقاتی و نژادی می شوند در اقلیت نیستند؟آن میلیون ها نفری که به حرفهای من گوش می دهند جزو مردم نیستند؟ من در آن سالن «محل اهدا جوایز»از شنیدن جمله خائن برو بیرون به خشم آمدم چون این جمله را ار دهان افرادی شنیدم که تا کلمه کرد را می شنوند ناسزا می گویند.از همین جا به آنها می گویم که کوتاه نخواهم آمد تا آنها واقعیت وجود کرد را بپذیرند.به اعتقاد من دقیقا همین افراد بودند که عبارت برادری را لگدمال کردند و باعث به وجود آمدن شکاف در فرهنگ مشترک کشور ما شدند.بزرگترین سلاح یک خواننده ترانه اوست و من اجازه نخواهم داد ترانه هایم رااین گونه تفسیر کنند و معانی دیگری به آنها ببخشند. تصور کنید که اعلام می کردم ترانه ای به زبان ایتالیایی ، عربی یا انگلیسی خواهم خواند ، آیا باز هم چنین جنجالی به راه می افتاد؟ من همیشه ترانه اجتماعی خوانده ام و با هر چیزی که در کشورم رخ داده و دلالت بر بدی داشته مخالفت آشکار کردم. هر وقت هم که رشد و توسعه ای دیدم نظرم را در مورد آن بیان کردم.ترانه هایم نیز همین ها را در خود داشته اند. این اتهام و کیفر خواست به اعتقاد من تلاش تعدادی از کانالهای تلویزیونی برای پیدا کردن چیزی در جملاتم بوده تا با آن سریال تلویزیونی بسازند.اگر من در تمام کنسرتهای چند هزار نفری ام چیزی گفته بودم که باعث ایجاد تفرقه در بین مردم میشد ، می توانستم قبول کنم که این اتهامات حقیقت دارند...ولی چنین نیست.وقتی ضبط ویدئویی اجرای آن شب به وسیله یک ذهن روشن و منصف بررسی وتحلیل شود می بینیم که توطئه ای علیه من شکل گرفته. فکرش را بکنید که خواننده ای در هر کجای جهان اعلام می کرد که از این به بعد بلوز یا جاز خواهد خواند آیا از این جمله برداشت میشد که او مردم را تحریک کرده است؟موسیقی یک زبان جهانی است و هیچ ترانه ای نمی تواند مردم جهان را جدا و دشته بندی کند.اگر آنانی که در آن شب به من حمله کردند یک لحظه به وجدانشان رجوع کنند و دست از تقسیم کردن انسانها به ما و آنها بردارند ، جامعه سالم تری خواهیم داشت. من به عنوان یک مرد 42 ساله با دو بچه که تنها از طریق موسیقی امرار معاش می کند در کارم حرفه ای هستم و مالیات هم پرداخت می کنم.درامد سالیانه ام از طریق یک آلبوم وبرگذاری چند کنسرت تا مین می شود و درامد دیگری ندارم.من مسئولیت زیادی نسبت به آینده فرزندانم دارم و هیچ وقت اجازه نمی دهم که کسی به حرفه من توهین کند.تا به حال حتی یک پنی هم برای حمایت از هیچ سازمانی پرداخت نکرده ام«منظور پ.ک.ک است»و تمام اتهامات این گونه را رد می کنم. هنرمندان در همه جای دنیا یک زبا ن و یک سبک اجرای خاص دارند کهاز طریق آن احساسات خودشان را بیان می کنند.من این خاطر که اشتیاق مخاطبینم را در کنسرتها نشانه موفقیتم می دانستم با علامت پیروزی به آنان خوش آمد می گفتم.این علامت مشخصه من شده که لابد در تمام شوهای تلویزیونی ام هم آن را دیده اید. تازه این علامت یک خوش آمد تکراری و قالبی است که در سراسر جهان توسط سیاست مداران ، هنرمندان و قهرمانان ورزشی به کار می رود.این علامتv که در ابتدای کلمه victoria به معنای پیروزی است و نباید در آن پی معنای دیگری بگردند. در بخشی از ترانه «دچار درد سر شدم» گفته بودم:«یه کمیسر تو بارونیش/داره میاد سراغ من/با گوله های قانونیش»در کنسرتم «آن را این گونه خواندم:«ترکیه باز با جمهوریش/داره میاد سراغ من/با گوله های قانونیش» . فکر نمی کردم چنین تغییر کوچکی جرم به حساب بیاید چون همه کمیسرها واقعا از گلوله استفاده می کنند حتی پلیسهای جمهوری ترکیه!!! در بخش دیگری از این ترانه گفته بودم: «آدمکشی با ریش چرک مشغول گشت رو سینمه» و در اجرای زنده به جای آدمکش ، کلمه کمیسر را جایگزین کردم.چون واقعا هر دوی آنها «آدمکش» و «کمیسر» می توانند ریش چرک داشته باشند...تازه کل این سطر یک شوخی ونیش طنزآلودی بیش نیست.سالها پیش در ترانه ای از من عبارت «شاهزاده مسخره »آمده بود...وقتی می خواستم آن را در آلبومی اجرا کنم به اشکال برخوردم وتنها وقتی که آن را به «شاهزاده ژولیده» تغییر دادم ، مجوز اجرا دریافت کرد!!!به عقیده من نویسندگان قانون ترکیه هم باید پاسخ گوی نکات طنز آمیز موجود در نوشته هایشان باشند!مردم ما باید بفهمند که چقدر از جهان امروز به دور هستند تا دیگر نگران تجزیه کشور آن هم به وسیله یک ترانه کردی نباشند. چنین نگاهی به هنر باید از بین برود.به یک هنرمند باید فضای تنفس داد.هر سیستم قانونی که بر اساس وجدان بنا شده باشد نمی تواند یک موسیقی دان را که سالها مخالفت خود را با تجزیه کشور اعلام کرده است متهم کند. من آنچه که دیگران زمزمه می کنند را فریاد می زنم.ما در این کشور زندگی می کنیم و اگر حقایق را بفهمیم زندگی و کشور بهتر و پیشرفته تری خواهیم داشت. به نظر می رسد که من هم باید از این به بعد در تغییر دادن ترانه هایم محتاط تر باشم و در واقع دیگر اجازه چنین تغییرات کوچکی را هم نخواهم داشت.ولی آیا شما انتظار دارید من تحت این شرایط احساس آزادی کنم؟!

این دادگاه با تشکیل خود دلایل و منطق و قضاوت عادلانه را نادیده گرفته و تمام قوانین جهانی را نقض کرده است.««من هم ترک می کنم کشوری را که در آن مرا تفرقه انداز و خائن خطاب کرده اند آن هم بر اساس قضاوت در مورد آثاری که در کنسرتهای سالها پیشم اجرا کرده ام...»»

بعد از پایان دفاعیه دادگاه در سکوت فرو می رود و بعد از 5 دقیقه تنفس ممنوع الخروج بودن کایا لغو وادامه دادرسی به 16 ژوئن همان سال موکول میگردد

مرگ مشکوک در غربت
احمد کایا چند روز بعداز دادگاه برای برپا کردن تور کنسرتهایش در اروپا به فرانسه سفر می کند و تا موعد جلسه بعدی دادگاه به ترکیه برنمی گردد.دادگاه امنیت ملی ترکیه او را به صورت غیابی به تحمل 10 سال زندان محکوم می کند غافل از اینکه این هنرمند بزرگ هرگز به سرزمینی که به آن عشق می ورزید باز نخواهد گشت.

در 16 نوامبر 1999جسد احمد کایا را در اتاق هتلی در پاریس پیدا می کنند. علت مرگ او ایست قلبی اعلام می شود . اما عاشقان آزادی و صلح و خیل دموکراتهای مسکوت شده جهان علت مرگ او را می دانند. پیکرش را در گورستان معروف پرلاشز دفن می کنند.کیلومترها دورتر از مردمی که عمر خود را به آفرینشگری برای آنها گذرانده است .
[ 0 نظرات] [ادامه مطلب ...]

۱۳۸۹ فروردین ۲۰, جمعه

استاد حشمت‌الله لرنژاد - وه‌هار

ئۆستاد ره‌وانشاد، حشمه‌ت لۆرنژاد یه‌کی له گورانیبیشه‌یل(خانه‌نده‌یه‌یل) فره ده‌نگ خوه‌ش شار کرماشان و گشت کوردستان بی ک فره له‌بان هۆنه‌ر و ئاواز کوردی مه‌خسوسه‌ن(وه‌تایبه‌ت) له شار کرماشان کارگه‌ر(ته‌ئسیرگۆزار)بی. که‌متر که‌سی هه‌س ک وه شنه‌فتن(گووش کردن) گۆرانیه‌گان(ئاوازه‌گان) کاک حشمه‌ت، ته‌بیعه‌ت و قه‌شه‌نگی کرماشان ئحساس نه‌که‌ی.
وه‌یره، یه‌کی له گورانیه‌گان ئۆستاد لۆرنژاد وه ناو"وه‌هار" ئاماده کردمه ئه‌ڕادان ک ئۆمیدوارم وه دڵدان بوو.





لطفا در صفحه‌ی کرماشان در فیسبوک عضو شوید
www.facebook.com/kermashan1


[ 0 نظرات] [ادامه مطلب ...]

۱۳۸۸ آبان ۳۰, شنبه

كوردم ئه‌من

[ 0 نظرات] [ادامه مطلب ...]
 

Copyright © 2009 http://kermashan60.blogspot.com